Σύγχρονοι μύθοι για τους εφήβους (κείμενο με ασκήσεις)

 

 

 

 Σύγχρονοι μύθοι για τους εφήβους

 

Εμμανουήλ Πολυζόπουλος,
«Ο μύθος της εφηβείας και η εφηβική μυθολογία – Από την Αρχαιότητα ως σήμερα»

Σύγχρονοι μύθοι για τους εφήβους
Η εφηβεία με το σφρίγος, την ένταση, το ανοιχτό μέλλον και την προκλητικότητά της, είναι πεδίο έντονων φαντασιώσεων και συγκρούσεων, συχνά συνειδητά ακατανόητων. Όλα αυτά προσφέρονται για το πλάσιμο μύθων από ενήλικες (και εν γένει από το κοινωνικό περιβάλλον) για τους εφήβους, όπως και από τους ίδιους τους εφήβους για τον εαυτό τους.

Τρεις πλέον συνήθεις μύθοι για τους εφήβους:
1. “Οι σημερινοί νέοι είναι χειρότεροι από παλιά. Δεν σέβονται, δεν προσπαθούν, δεν δίνουν σημασία, δεν σκέφτονται παρά μόνο την άνεση τους, είναι αναξιόπιστοι”.
Σαφώς απεικονίζει τη διαμάχη μεταξύ των ενήλικων, με όλη την εξιδανικευμένη νοσταλγία της δικής τους νεότητας, με τους εφήβους (που προκαλούν τόσο με την συμπεριφορά, όσο και με το να είναι τόσο ζωντανοί και με το μέλλον μπροστά τους).
Ο Σωκράτης τον 5ο αιώνα π.Χ. αναφέρει: “Δεν βλέπω καμία ελπίδα για το μέλλον του λαού μας, αν εξαρτάται από τους επιπόλαιους σημερινούς νέους, γιατί είναι βέβαιο ότι όλοι είναι απερίσκεπτοι πέρα από κάθε περιγραφή”.
Ο Ησίοδος τον 8ο αιώνα π.Χ. αναφέρει: “Οι νέοι μας τώρα φαίνεται να αγαπούν την πολυτέλεια. Έχουν κακούς τρόπους και περιφρονούν την εξουσία. Δεν δείχνουν σεβασμό στους ενήλικους και ξοδεύουν τον χρόνο τους τριγυρνώντας και κουτσομπολεύοντας μεταξύ τους. Είναι θρασείς και έτοιμοι να αντιλέγουν στους γονείς τους, να μονοπωλούν τη συζήτηση σε μια παρέα, να τρώνε λαίμαργα και να τυραννούν τους δασκάλους τους”.
Σε πλάκες του 4000 π.Χ. που βρέθηκαν στη βιβλική πόλη της Ούρ στη Μεσοποταμία, αναφέρεται: “Ο πολιτισμός μας είναι καταδικασμένος, εάν οι ανήκουστες πράξεις των νεότερων γενεών επιτραπεί να συνεχιστούν”.
2. “Η εφηβεία είναι η πιο δύσκολη περίοδος της ζωής. Οι έφηβοι αντιμετωπίζουν ηρωικά τις δυσκολίες. Είναι αγνοί και πάντα μας δείχνουν το σωστό”.
Αυτά εμπεριέχονται σε μια εξιδανικευμένη θεώρηση της εφηβείας και συναντώνται ευρύτατα. Συναντώνται ιδιαίτερα στα θέματα παιδείας (οξύ θέμα κάθε ελληνικής οικογένειας), στα θέματα κοινωνικής κριτικής κλπ. Ακόμα και η αντιγραφή λεξιλογίου, ντυσίματος, συμπεριφορών από τους νέους και το κυνήγι της αιώνιας νεότητας εμπεριέχονται σε αυτό το πλαίσιο. Όπως όμως γνωρίζουμε, ο άλλος πόλος της εξιδανίκευσης είναι ο φθόνος. Έτσι πολύ εύκολα το παραπάνω πλαίσιο μπορεί να αντιστραφεί.
3. “Τα ναρκωτικά έχουν πάρει διαστάσεις επιδημίας στη νεολαία. Κύριες εστίες του κακού οι κακές παρέες και ο τρόπος διασκέδασης”.
Εδώ εκφράζεται ο πανικός και η αδυναμία άσκησης εποπτείας και ελέγχου των νέων, όπως και η αποποίηση κάθε ευθύνης για ό,τι συμβαίνει. Μια κοινωνία ενηλίκων που προωθεί ως προϊόντα φάρμακα, ποτά, τσιγάρα και τρόπους ένδυσης και διασκέδασης, συμπεριλαμβανόμενης της T.V., εκπλήσσεται που η στάση της έχει συνέπειες. Άλλωστε έρευνες έχουν δείξει ότι η επίδραση της παρέας είναι πρόσκαιρη και επιφανειακή, ότι οι στενές φιλίες έχουν μεγαλύτερη σημασία και τελικά ο έφηβος ακολουθεί, επηρεάζεται και ασπάζεται τις βασικές αρχές των γονέων του.

                 http://politropi.greek-language.gr/keimeno/mithos-efiveias-2/

1.     Ποια χαρακτηριστικά των εφήβων είναι αυτά που προκαλούν πολλούς χαρακτηρισμούς και διενέξεις;

2.     Στην πρώτη παράγραφο ένα ζεύγος λέξεων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί οξύμωρο σχήμα.Ποιο είναι αυτό και τι υποθέτετε ότι σημαίνει;

3.     Ποιοι είναι αυτοί που μπορεί να δημιουργούν μύθους για τους εφήβους;

(Μπορεί να υπάρχει και αυτοαναφορικότητα;)

 

4.     Ποιοι είναι οι τρεις συνηθέστεροι μύθοι για τους εφήβους; (αναφορά)

5.     Σε ποια από τις τρεις κατηγορίες λανθάνει η πιο ωραιοποιημένη εικόνα των μεγαλυτέρων για τη δική τους νεότητα που έχει παρέλθει;

6.     Ποιο κοινό στοιχείο ανακύπτει από τις κρίσεις για τους νέους στα γραπτά του πολιτισμού της Μεσοποταμίας, από τον Ησίοδο και τον Σωκράτη; Αυτές οι κρίσεις θα μπορούσαν να ειπωθούν και για τους νέους της σύγχρονής μας εποχής;

 

7.     Στον αντίποδα της παραπάνω άποψης έρχεται η πιο ωραιοποιημένη θεώρηση που βλέπει τους νέους υπό ένα ρομαντικό πρίσμα.Ποια είναι αυτή η γνώμη;

8.     Ποια μορφή μπορεί να λάβει στη ζωή και συμπεριφορά των μεγάλων η εξ ορισμού (a priori)* θετική στάση απέναντι στους νέους;

*a priori: εκ των προτέρων,κάτι δεδομένο, χωρίς ανάγκη απόδειξης

9.     Συμφωνείτε με τον συντάκτη του κειμένου πως αυτό που εξιδανικεύουμε μπορεί σε βάθος χρόνου να το μισούμε;

 

10. Η τρίτη κατηγορία αντιστοιχεί, ταιριάζει,γειτνιάζει νοηματικά με μία από τις δύο παραπάνω θεωρήσεις των νέων. Με ποια από τις δύο; Γιατί θα υποθέτατε ότι ο συντάκτης επέλεξε να δημιουργήσει άλλη μία ξεχωριστή κατηγορία; Ποιος φέρει ευθύνη για την εικόνα/ κατάσταση που δημιουργούν οι νέοι για τον εαυτό τους σύμφωνα με το κείμενο;

11. Ο συντάκτης ενστερνίζεται αυτή την οπτική; Ή αντιθέτως ανασκευάζει την άποψη αυτή;

 

12. Να δώσετε συνώνυμα των παρακάτω λέξεων

 

 (από το κείμενο και τις ερωτήσεις):

σφρίγος: ...................................

 

εξιδανικευμένη:.........................

 

ξοδεύουν:..................................

 

αντιλέγουν:...............................

 

αντιγραφή:.................................

 

φθόνος:......................................

 

εποπτεία:...................................

 

αποποίηση:................................

 

προωθεί:..................................

 

ένδυση:...................................

 

πρόσκαιρη:.............................

 

ασπάζεται:...............................

 

διενέξεις:..................................

 

γειτνιάζει:.................................

 

ανασκευάζει: ............................

 

     Ασκήσεις:       Καραμπάση Μαρία                                                                                                                                                            Φιλόλογος                                                                                                                   

                               3^ο ΓΕΛ ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

 

Το χάσμα των γενεών (κείμενο με ερωτήσεις)

 

Το χάσμα των γενεών 

[1]Ένα από τα προβλήματα που απειλεί τον πολιτισμό μας είναι η διαφαινόμενη έχθρα μεταξύ των γενεών. Η στάση σημαντικού μέρους των νέων απέναντι στους βιολογικούς τους φορείς είναι στάση, όχι απλώς κριτική, αλλά υπεροψίας και απόρριψης. Θυμίζει την εχθρική αντίδραση, που έχει, αδικαιολόγητα μερικές φορές, μια πολιτισμική εθνότητα εναντίον μιας άλλης, ξένης εθνότητας. Ιδιαίτερα η νεολαία που επαναστατεί επιδιώκει να κρατηθεί, όσο μπορεί, πιο μακριά από τη γενιά των γονιών της. Όχι απλώς αγνοώντας την παραδοσιακή συμπεριφορά της, αλλά παρατηρώντας προσεκτικά όλες τις λεπτομέρειές της και κάνοντας ακριβώς το αντίθετο.

[2]Ασφαλώς, η νεολαία έχει λόγους να πολεμά τις διάφορες παθογένειες της κοινωνίας,γιατί πράγματι αυτές υπάρχουν. Μάλιστα, όσο διάστημα αυτός ο «πόλεμος» θα διενεργείται πολιτικά, σε σημείο που να μη χάνεται η ικανότητα του διαλόγου, η νεολαία θα συμβάλλει στην αναγέννηση της κοινωνίας. Είναι ανάγκη, όμως, να διδαχτεί στο σχολείο και στη ζωή ότι είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να καταργήσουμε με τρόπο αυθαίρετο στοιχεία του πολιτισμού μας, χωρίς να γνωρίζουμε τις επιπτώσεις τους στην πορεία της κοινωνίας μας. Άλλωστε, η επιλογή των διατηρητέων γνώσεων και στάσεων είναι αποτέλεσμα πολύχρονης δοκιμασίας.

[3]Από την άλλη πλευρά, οι μεγαλύτεροι πρέπει να προβληματιστούν και να πείσουν! Ποιον; Τη νεολαία. Μια νεολαία που τα μέλη της δεν ενθουσιάζονται πάντα από το σχολείο, που ανάγουν μερικές φορές την παρέα σε κέντρο της ζωής τους και που κάποτε φυλακίζονται σε ευτελείς φοβίες και κοινοτοπίες. Είναι, αλήθεια, δύσκολο εμείς οι μεγαλύτεροι να πείσουμε τους νέους ότι η ανάπτυξη του πολιτισμού μας δημιούργησε αξίες αναντικατάστατες και αξιοσέβαστες. Πρέπει, όμως, να πείσουμε τους νέους ότι μόνο, όταν σέβεσαι την ιστορική διαδρομή της κοινωνίας σου, τους θεσμούς, τις αρχές της δημοκρατίας, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις σου και, ότι μόνο όταν υπεύθυνα και γόνιμα αμφισβητείς, μπορείς να ελπίζεις και να αισιοδοξείς. Πρέπει, λοιπόν, εμείς οι μεγαλύτεροι να δώσουμε το παράδειγμα, γιατί το μήνυμα για το μέλλον το μεταφέρει η νεολαία.

 

Χρ. Μασσαλάς, από την ιστοσελίδα της εφ. Μακεδονία, 3. 10. 2009 (διασκευή).

 

1.     Ποια άποψη εκφράζει ο συγγραφέας για τη στάση των νέων απέναντι στους μεγαλύτερους;

2.     Ποια αναλογία υπάρχει στην πρώτη παράγραφο και τι δηλώνει η χρήση της για τη γνώμη του συντάκτη σχετικά με τη στάση των νέων απέναντι στους μεγαλυτέρους τους;

3.     Στη συνέχεια δικαιολογεί τους νέους; Αν ναι, πού φαίνεται αυτό;

4.     Ποιος θα πρέπει να είναι ο ρόλος του σχολείου σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα;

5.     Ποια είναι η λέξη κλειδί στη δεύτερη παράγραφο που θα φέρει την εναρμόνιση των σχέσεων;

6.     Σε ποιο σημείο της τρίτης παραγράφου παραδέχεται ο συντάκτης τα σφάλματα των μεγαλύτερων γενεών;

7.     Ποια δύο στοιχεία θα καταστήσουν γόνιμη την αμφισβήτηση και αυτή με τη σειρά της ποιο αποτέλεσμα θα έχει;

8.     Ποια είναι η λέξη κλειδί  για να μπορέσουν οι μεγαλύτεροι να πείσουν τους νεώτερους;

 

9.     Ποιος είναι ο σκοπός της τρίτης παραγράφου και με ποιες γλωσσικές επιλογές τον υπηρετεί ο συντάκτης; (Εντοπίστε 3)

 

10. Στην τρίτη παράγραφο ο συντάκτης χρησιμοποιεί α΄πληθυντικό πρόσωπο και β΄ενικό ρηματικό πρόσωπο.Τι πετυχαίνει με αυτή του την επιλογή;

 

11. Να δώσετε τα συνώνυμα των όρων με έντονη γραφή.

 

12. Αφού μελετήσατε το κείμενο μπορείτε να σχολιάσετε την εικόνα που προηγείται; Προηγουμένως θυμηθείτε πώς ονομάζεται ένα κείμενο που συνοδεύεται με εικόνες;

                                                          Ερωτήσεις:  Καραμπάση Μαρία, 3^ο ΓΕΛ Κομοτηνής